نگاه دارد ، و اگر چشم نگاه دارد ، انديشهء دل نگاه دارد ، و گرسنگى همه را كفايت كند . و براى اين گفتند بزرگان كه « گرسنگى گوهرى است اندر خزانهء حق - تعالى : بدان دهد كه دوستش دارد ، و به هر كس ندهد . » و يكى از حكما گفته است كه « هر مريد كه سالى نان تهى خورد و نيمهء آن خورد كه عادت وى باشد ، خداى - تعالى - انديشهء زنان را از دل وى برگيرد . » فايدهء ششم اندك خفتن ، كه اصل همه عبادات و مناجات و ذكر و فكر است ، خاصّه به شب ، و هر كه سير بخورد ، خواب بر وى غلبه كند و همچون مردارى بيوفتد و عمر وى ضايع شود . و يكى از پيران بر سر سفره هر شب منادى كردى كه « اى مريدان ! نان بسيار مخوريد كه آنگاه آب بسيار خوريد ، و آنگاه بسيار خسبيد ، و آنگاه حسرت اندر قيامت بسيار خوريد . » و هفتاد صديق ( ره ) اتفاق كرده‌اند بر آنكه بسيار خفتن از آب بسيار خوردن است ، و چون سرمايهء آدمى عمر است ، و هر نفسى گوهرى است كه بدان سعادت آخرت صيد توان كردن ، و خواب عمر به زيان آورد و ضايع كند ، چه چيز بود عزيزتر از آن كه خواب دفع كند ؟ و هر كه تهجّد [ 1 ] كند بر سيرى ، لذّت مناجات نيابد و خواب غلبه كند و باشد كه احتلام افتد و به شب غسل نتواند كرد و جنب بماند و از عبادت بازماند و اندر رنج غسل افتد . و اگر به گرمابه شود ، باشد كه سيم ندارد ، و بود كه اندر گرمابه چشم بر عورت كسى افتد ، و بسيارى آفت از آن تولّد كند . بو سليمان دارانى گويد كه « احتلام عقوبت است . » و از اين سبب گويد كه آن اثر سيرى باشد . فايدهء هفتم آنكه روزگار بر وى فراخ شود و به عمل و به علم پردازد . كه چون بسيار خورد ، خوردن و پختن و خفتن و خريدن و ساختن و انتظار اسباب آن كردن ، همه روزگار ببرد ، و آنگاه به طهارت جاى شدن و طهارت

--> [ 1 ] تهجّد ، شب زنده دارى .